طراحی چارچوب شایستگی محور برای توسعه دانش آموزش محتوا (pck) معلمان دوره ابتدایی
کد مقاله : 1413-6THEEPCK
نویسندگان
فائزه محمداسمعیلی *1، صلاح الدین ابراهیمی2
1گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
2دانشگاه فرهنگیان تهران
چکیده مقاله
نظام آموزش ابتدایی به‌عنوان بنیادی‌ترین مرحله تحصیلی، نیازمند معلمانی با دانش تدریس عمیق و تخصصی است؛ در این راستا پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب شایستگی‌محور برای توسعه دانش آموزش محتوا (PCK)معلمان دوره ابتدایی انجام شد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی اکتشافی (کیفی–کمی) و در دو مرحله متوالی اجرا گردید. بخش کیفی، با بهره‌گیری از روش پدیدارشناسی انجام شد. انتخاب مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و روش گلوله‌برفی صورت گرفت. نمونه‌گیری تا زمان رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و با انجام مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۶نفر از متخصصان برنامه‌ریزی درسی، مدرسان دانشگاه فرهنگیان و معلمان باتجربه، ابعاد و مؤلفه‌های کلیدیPCK شناسایی شدند. داده‌ها با روش تحلیل مضمون کدگذاری و تحلیل گردیدند و پنج بُعد اصلی شامل دانش محتوایی–پداگوژیک، راهبردهای مؤثر تدریس، شناخت یادگیرنده، بازتاب حرفه‌ای و ابزار و فناوری استخراج شد. در بخش کمی، پژوهش از نوع توصیفی ـ پیمایشی بود. نمونه آماری این مرحله از پژوهش،۲۴۰نفر از معلمان ابتدایی شاغل در استان تهران بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بر اساس یافته‌های کیفی طراحی و توزیع گردید. داده‌های کمی با استفاده از آزمون tتک‌ متغیره تحلیل شدند. نتایج نشان دادند که تمامی ابعاد شناسایی‌شده در قسمت کیفی از نظر معلمان دارای اهمیت معنادار بودند(p<0.05)و مورد تایید قرار گرفتند. چارچوب نهایی طراحی‌شده، تصویری جامع، زمینه‌مند و قابل اجرا از شایستگی‌های مورد نیاز برای توسعه دانش آموزش محتوا در معلمان ابتدایی ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنایی برای بازنگری در برنامه‌های تربیت‌معلم، طراحی دوره‌های ضمن خدمت و تدوین ابزارهای ارزیابی حرفه‌ای معلمان قرار گیرد.
کلیدواژه ها
چارچوب شایستگی محور، دانش آموزش محتوا (pck)، معلمان دوره ابتدایی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی