تحلیل پدیدارشناختی تجربه‌های زیسته معلمان ابتدایی از چالش‌ها و راهبردهای توسعه و به‌کارگیری دانش محتوایی ـ پداگوژیکی
کد مقاله : 1200-6THEEPCK
نویسندگان
زهرا حیدری *
آموزگار ابتدایی آموزش‌و‌پرورش، تهران، ایران دانش آموخته کارشناسی ارشد، رشته برنامه ریزی درسی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف توصیف تجربه‌های زیسته معلمان ابتدایی از چالش ها و راهبردهای توسعه و به کارگیری دانش محتوایی- پداگوژیکی انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی کلایزی در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ اجرا گردید. شرکت‌کنندگان شامل 10 معلم دوره ابتدایی شهر تهران بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری گردید. برای اطمینان از اعتبار داده‌ها از راهبردهایی چون چندسویه‌سازی، بازبینی اعضا و درگیری طولانی‌مدت پژوهشگر در فرایند تحلیل استفاده شد. تحلیل داده‌ها به‌صورت دستی و با الگوی هفت‌مرحله‌ای کلایزی انجام گرفت. در مرحله نخست، کدهای باز شناسایی و پس از مقایسه و ترکیب آن‌ها، کدهای محوری و سپس مفاهیم کلی‌تر استخراج شدند. تحلیل نهایی نشان داد که چالش ها و راهبردهای توسعه و به کارگیری دانش محتوایی- پداگوژیکی در پنج محور اصلی شامل چالش های ادراکی- دانشی معلمان در فهم و به کارگیریPCK، چالش های موقعیتی و ساختاری مدرسه در توسعه PCK، راهبردهای شخصی معلمان در توسعه PCK، تحول هویتی معلم در تعامل با PCK و تجربه زیسته از کاربرد PCK در کلاس درس، سامان یافته است. نتایج نظری پژوهش بیانگر آن است که توسعه PCK در معلمان ابتدایی، فرآیندی پویا، بافت‌محور و کاملاً تجربه‌زیسته است که در پیوند میان فهم نظری، تجربه عملی و زمینه سازمانی شکل می‌گیرد و نه در قالب آموزش‌های رسمی، مقطعی یا تجویزی. یافته‌های این مطالعه می‌تواند زمینه‌ساز بازاندیشی در سیاست‌های آموزشی و مبنایی مفهومی برای پژوهش‌های آینده در پیوند میان نظریه برنامه درسی و تجربه زیسته معلمان فراهم آورد.
کلیدواژه ها
پدیدارشناسی، تجربه زیسته معلمان، برنامه درسی رسمی، آموزش ابتدایی، مطالعات برنامه درسی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی