مطالعه‌ای پدیدارشناسانه از چالش‌های خاص تربیت بدنی برای دانش‌آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی ایران

کد مقاله : 1131-6THEEPCK

نویسندگان

زهرا ثمری ابراهیم زاده * دانشگاه فرهنگیان

چکیده مقاله

درحالی‌که تربیت بدنی برای رشد همه‌جانبه‌ی تمام دانش‌آموزان حیاتی است، اغلب شکافی معنادار میان سیاست‌های فراگیر و واقعیت‌های زیسته‌ی دانش‌آموزان با نیازهای ویژه وجود دارد. این پژوهش با هدف پرداختن به تجارب ذهنی کمتر کاویده شده‌ی این دانش‌آموزان در بافتار ایران، به دنبال روشن ساختن ماهیت چالش‌هایی است که آن‌ها در کلاس‌های تربیت بدنی مدارس عادی با آن مواجه می‌شوند. این مطالعه کیفی با به‌کارگیری روش پژوهش پدیدارشناسی توصیفی، مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته‌ای را با ده دانش‌آموز (۱۲ تا ۱۶ ساله) با نیازهای ویژه متنوع در مدارس شهر قم انجام داد. داده‌ها با استفاده از روش هفت مرحله‌ای کولایزی تحلیل شدند و سه مضمون اصلی و درهم‌تنیده آشکار ساختند که ماهیت تجربه آن‌ها را تشکیل می‌دهند: 1. احساس عدم تطابق بدنی در یک محیط استانداردسازی‌شده و رقابتی (بدن ناسازگار در فضایی استانداردسازی‌شده)؛ 2. اضطراب اجتماعی و طردشدگی نهفته در تعاملات با همسالان (میدان چالش‌برانگیز تعاملات با همسالان)؛ 3. تناقض ناتوان‌کننده‌ی قرار گرفتن در معرض قضاوت عمومی به دلیل معلولیت، درحالی‌که نیازها و هویت شخصی‌شان نادیده گرفته می‌شود (سنگینی در معرض دید بودن و رنج نادیده گرفته شدن). یافته‌ها نشان می‌دهند که برای این دانش‌آموزان، تربیت بدنی اغلب نه فضایی برای توانمندسازی، بلکه مکانی برای به حاشیه رانده شدن عمیق اجتماعی، عاطفی و جسمی است. این مطالعه بر نیاز فوری به یک تغییر نظام‌مند از یکپارچه‌سازی فیزیکی به سمت فراگیری آموزشی و اجتماعی اصیل، از طریق آموزش جامع معلمان، انطباق برنامه درسی بر اساس طراحی جهانی برای یادگیری و پرورش فرهنگ مدرسه‌ای همدلانه تأکید می‌کند.

کلیدواژه ها

تربیت بدنی فراگیر، دانش‌آموزان با نیازهای ویژه، پدیدارشناسی، تجربه زیسته

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی